1 batalion czołgów w Żurawicy
Historia batalionu
Początki żurawickich koszar sięgają aż XIX wieku, kiedy to Dowództwo Armii Monarchii Austriackiej, podjęło decyzję o rozpoczęciu budowy obozu szańcowego wokół Przemyśla. W Żurawicy powstał wówczas szaniec nr 13 klasy II. Budowę jego rozpoczęto 25.09.1854r., a zakończono końcem listopada 1855r. Wraz z nim ukończono budowę drewnianych baraków koszarowych w Żurawicy Dolnej. W okresie od 09.03.1882r. do 15.07.1884r. nastąpiła modernizacja koszar. Zostały wówczas wybudowane murowane, parterowe budynki. Przez kolejne lata rozbudowywano koszary, aby w 1890r. ukończyć je. Wybudowano  także w latach 1894 – 1895 koszary w Żurawicy Górnej. Do wybuchu I wojny światowej w koszarach stacjonował 28. Pułk Armat Polowych Cesarskiej i Królewskiej Armii. W koszarach Żurawicy Dolnej w 1917r. przetrzymywani byli strzelcy Legionów Polskich, internowani po kryzysie przysięgowym. Pod koniec wojny w 1918r., na terenie Garnizonu Żurawica, stacjonował 9. Galicyjski Pułk Piechoty Armii Austro – Węgierskiej. W toku walk z Ukraińcami na Ziemi Przemyskiej, koszary zostały zajęte 04.11.1918r. przez oddział por. Suchomli. Od tego dnia żurawickie koszary weszły, jako obiekt, na stan Wojska Polskiego. Do połowy listopada 1920r. w koszarach nie znajdowały się na żadne oddziały wojskowe. Dopiero w połowie tego miesiąca, został przeniesiony do nich II Batalion Czołgów. Dowódcą batalionu był mjr Stanisław Jackowski, który został zarazem dowódcą garnizonu. Batalion ten wchodził w skład 1. Pułku Czołgów Armii gen. Hallera do dnia 10.09.1921r., kiedy to został usamodzielniony. W połowie 1922r. do Żurawicy przeniesiono z Warszawy I Batalion Czołgów i Centralną Szkołę Czołgów, a w styczniu 1923r. z Poznania III Batalion Czołgów. Z dniem 16.02.1923r. na bazie tych oddziałów reaktywowano 1. Pułk Czołgów. Od grudnia 1928r. Żurawica wraz Lipowicą i Siedliskmi zostały włączone w skład Garnizonu Przemyśl. W 1929r. sformowano w Żurawicy 2. Dywizjon Samochodów Pancernych. W październiku 1930r. zostało przeniesione do Poznania ⅔ oddziałów pułku. W koszarach pozostał II batalion czołgów i Pułkowe Warsztaty Czołgowe. Na bazie tych trzech oddziałów, tj. II bcz, 2. dspanc i Pułkowych Warsztatów Czołgowych,  sformowano w dniu 16.06.1931r. 2. Pułk Pancerny. W październiku 1933r. został w/w oddział przekształcony w 2. Batalion Czołgów i Samochodów Pancernych. Rozkazem Dowództwa Broni Pancernej z dnia 26.02.1935r., jednostka ta zmieniła nazwę na 2. Batalion Pancerny. Batalion ten był największą jednostką tego typu w okresie dwudziestolecia międzywojennego w Polsce. Na jego stanie znajdowała się ogółem 1/5 całego sprzętu pancernego Wojsa Polskiego. Posiadał on na swoim wyposażeniu: czołgi lekkie Renault FT – 70 szt., czołgi lekkie 7TP – 57 szt., czołgi lekkie Vickers – 20 szt, czołgi rozpoznawcze TK – 32 szt. Przed wybuchem II wojny światowej na jego wyposażeniu znajdowało się 147 czołgów lekkich różnego typu i 32 czołgi rozpoznawcze. Batalion sformował 100 % jednostek pancernych dla 10. Brygady Kawalerii oraz 301. Batalion Czołgów Lekkich, 111., 112. i 113. kompanię czołgów wolnobieżnych oraz kilka mniejszych pododdziałów. W koszarach został zorganizowany Ośrodek Zapasowy Broni Pancernej nr 3. Ewakuował się on 10.09.1939r., a koszary zostały zajęte dzień później przez Wermacht. Żurawiccy Pancerniacy zapisali chlubną kartę podczas II wojny światowej. Brali udział w walkach od samego początku konfliktu, aż do jego zakończenia. Uczestniczyli działaniach podczas kampanii wrześniowej, następnie w kampanii francuskiej, w składzie II Korpusu Polskiego oraz 1. Dywizji Pancernej. Ci co nie dostali się niewoli i pozostali w kraju, aktywnie włączyli się w działania konspiracyjne. Podczas okupacji, w oparciu o budynki koszarowe i garaże, Wermacht rozwinął bazę logistyczną dla sowich jednostek. Po wycofaniu się Niemców, w lipcu 1944r., koszary zostały zajęte przez Armię Czerwoną, jednak przez rok nie stacjonowały w nich żadne oddziały. Pod koniec lipca 1945r. do Żurawicy powrócili Pancerniacy. Były to pododdziały 4. Brygady Pancernej, wyposażone w czołgi T-34. Rozkazem Naczelnego Dowódcy Wojska Polskiego 033/Org. z dniem 06.02.1946r. brygada została przeformowana na 8. Pułk Czołgów. Pododdziały które stacjonowały w Tarnowie dołączyły do tych w Żurawicy i jako cały oddział od lata br. brał udział w walkach z UPA. Pułk uczestniczył także w Akcji „Wisła” w składzie 9 Dywizji Piechoty. W maju 1949r. nastąpiło przebazowanie pułku do Żagania, a na jago miejsce została utworzona 4. Składnica Uzbrojenia i Amunicji. Obejmowała ona koszary w Żurawicy Dolnej oraz dawny fort Twierdzy Przemyśl nr XII „Werner”. W dawnym kompleksie koszarowym w Żurawicy Górnej powstał Szpital dla Nerwowo i Psychicznie Chorych. Składnica istniała do 26 kwietnia 1993r, kiedy to 1. batalion czołgów i kompania remontowa 14. Pułku Czołgów zostały przeniesione do Żurawicy z Przemyśla jako miejsce stacjonowania. Na jesień br. zostały przeniesione dodatkowo 2. i 3. batalion czołgów, które zostały rozwinięte. Z dniem 01.01.1994r. bataliony te weszły w skład nowoformowanej 14. Brygady Pancernej. Po czterdziestu czterech latach Pancerniacy ponownie powrócili do żurawickich koszar. Bataliony wyposażone były w czołgi T-55 do 1995 roku, kiedy to zostały przezbrojony 1. batalion w czołgi T-72 M1. Rok później otrzymał je także 2. batalion. W dniu 01.07.2000r. w/w bataliony weszły w skład 21. Brygady Strzelców Podhalańskich, a 3. batalion czołgów podzielił los 14.BP, która uległa rozformowaniu. W wyniku reorganizacji 21. BSP, został z dniem 04.11.2002r. rozwiązany 2. batalion czołgów. W 2006r. 1. bcz przekazał fort nr XII „Werner” Agencji Mienia Wojskowego. Na terenie koszar w wydzielonych budynkach utworzone zostały 01.06.1963r. Wojskowe Zakłady Naprawy Sprzętu Elektromechanicznego. Z dniem 01.01.1972r. zakład został przekształcony w Wojskowy Zakład Uzbrojenia nr 3. Zlikwidowany został 1992r., a w jego miejsce utworzono Okręgowe Warsztaty Naprawy Techniki Wojskowej. Funkcjonowały do 01.07.1999r., tj. do przeformowania ich w 4. Okręgowe Warsztaty Techniczne. Przekształcone następnie 01.01.2012r. w 4. Rejonowe Warsztaty Techniczne. Do dnia dzisiejszego na terenie kompleksu koszarowego w Żurawicy stacjonują 1. bcz i 4. RWT. 


Ministerstwo Obrony Narodowej
Katalog stron wojskowych